GÜNDEM KÜLTÜR SANAT

Cejna Zimanê Kurdî pîroz be

Kürtçe’nin gelişmesine, bugünlere taşınmasına önemli katkı sunan ve ‘Dil bizim temel varlık sebebimizdir’ diyen Bedirxan, Hawar için şu tanımlamayı yapar: Hawar bizim, Kürtler’in çocuğudur

Bugün Kürt Dil Bayramı. 1932 yılında Celadet Alî Bedirxan’ın yaktığı aydınlanma ateşi ışık saçmaya devam ediyor. Celadet Alî Bedirxan’ın 1932’de çıkardığı Kürtçe Hawar (Çığlık) dergisinin yayına başladığı gün olan 15 Mayıs, 2006’dan bu yana Kürt Dil Bayramı olarak kutlanıyor. Derginin zengin içeriğinin yanında bu kadar önemli olmasının nedeni Kürtçe’yi Latin alfabesine geçirmesi. Derginin ilk 23 sayısı hem Latin, hem de Arap alfabesiyle basılmış, 24. sayıdan itibaren ise yalnızca Latin alfabesiyle hayatını sürdürmüş. 57 sayı ile 1943 yılına kadar çıkan Fransızca ve Kürtçe ağırlıklı dergide,Kurmancînin yanısıra Zazakî ve Soranî lehçelerinde de yazılar yayımlanmış.

Kadroların katkısı büyük

Bugün de asimilasyon ve inkar politikalarına maruz kalanKürtler için Bedirxan’ın 1932 yılında Şam’da çıkardığı dergiKürt halkının feryadının yankısı niteliğinitaşıyor. Derginin bir diğer önemi de Bedirxan’ın ilk kezKürtçe gramerini oluşturduğu makaleleri yayımlaması. FedereKürdistan Bölgesi’ndeKürtçe eğitim verilmesinde, onlarcaKürt enstitüsü ile Avrupa üniversitelerindeKürt dili ve edebiyatı bölümlerinin açılmış olmasında Hawar dergisi kadrolarının katkısının büyük olduğu göz ardı edilemez.

Sürgünden dönüş

Hawar’ın kurucusu, Mîr Bedirhan Paşa’nın torunu, Emin Ali Bedirhan’ın oğlu Celadet Alî Bedirxan, ilk ve orta öğrenimini sürgünde olduğu İstanbul’da tamamladı. Daha genç yaşlardayken, Osmanlı karşıtı faaliyetlerden dolayı ailece Abdülhamittarafından Yemen’e sürülür. 1908’de Abdülhamit tahttan indirilince tekrar Türkiye’ye döner. Osmanlı yıkılıp yeni rejim başa geçince 1922’de Emin Ali Bedirhan ve üç oğlu için idam fermanı çıkarılır. Bunun üzerine Emin Ali Bedirhan Mısır’a gider,Kamuran ve Celadet Alî Bedirxan’da Avrupa’ya yerleşir. Bedirxan, Almanya’da hukuk üzerine doktorasını tamamlayıp sırasıyla Mısır’da, Lübnan’da ve Şam’da yaşar.

Kürt aydınlar bir arada

Bedirxan, Hawar’ın etrafında Kamuran Ali Bedirhan, Osman Sebri, Nurettin Zaza, Qedrican, Cegerxwîn vb. Kürt aydınlarını toplayarak adına “Hawar Ekolü” denilecek bir kimliğe imza atmıştır. Dergide Celadet Bedirhan, Rewşan Bedirhan, Dr. Kamuran Ali Bedirhan, Osman Sabri,Kadrican, Cegerxwîn, Mustafa E. Boti,Kadri Cemal Paşa, Dr. Nurettin Zaza (Yusuf), Lawê Fendi, Ahmet Nami, Hasan Hişyar, Bişarê Segman, Nêravan, Reşit Kürt,Kurmanci yazarken, Goran, Tevfik Vehbi, Abdullah Esiri, Şakır Fettah, Hevindê Sorî, LawêkiKurd gibi isimler de Soranî lehçesiyle yazmıştır.

Bedirxan’ın Hawar yorumu

Celadet Alî Bedirxan, Hawar’ın ilk sayısında şunları ifade eder: “Hawar bilimin sesidir. Bilim ise insanın kendini tanımasıdır. Kendini tanımak kurtuluş ve güzelliğin yolunu açar. Kendini tanıyan herkes, kendisini tanıtabilir de. Hawar’ımız her şeyden önce dilimizin varlığını tanıtacak. Çünkü dil bizim temel varlık sebebimizdir. Hawar yeni doğandır ve bizim, Kürtler’in çocuğudur.”

 

/Gülcan Dereli-Yeniyasam/

Benzer Haberler

Peşmerge: IŞİD Kürdistani Bölgeler’de yeniden aktifleşiyor

nupel haber

Türkmen vekile Türkiye’ye giriş yasağı

nupel haber

Suruç: Polis, ‘şehidimiz var’ diyerek bizi taradı

nupel haber

Leyla Halid: Açlık grevleri eylemlerinin etrafında kenetlenmek gerekiyor

nupel haber

Almanya’da ırkçı saldırılar artıyor

nupel haber

Ahmet Akkaya: ‘Biz ses olmalıyız’

Ahmet Akkaya