Hasbey Köksal: Di zimanê Kurdî, zaravayê Kurmancîyê de cotepeyv-E-                    

Di zimanê Kurdî, zaravayê Kurmanciyê de jî ev kompeyv gelek zêdene. Taybeta van kompeyvan, bi du peyvan pêk tê. Herdu peyv tîpa “û” yê digire nav xwe , “û” karekî wak girêdek hildigire. Herdu peyv jî ji  “û” yê hêz digire yan jî hêz dide “û” yê.

- Reklam -

Rêzenivîs: 6                                                                                           

                           E  

Elf û hetk

               Elf:1.Bi zorê, bi zorekî.

               Hetk:1. Hetek, hetik.

  1. Hetek, bê edep, çepel, nemerd, rezîl.
  2. Şerm, fedî, eyb, abrû, şeref.

Mane: Bi zorekî, bi zorê.

             Bi zor û heft belayan.

             Bi zehmetî.

Mînak:Hetanî me pêsîra xwe ji  elf û hetkê wî xilas kir rih ji me der ket.

Erd û ezman

                    Erd:1.Erazî, milk, war, ax, cih, der, mekan, mesken, lokal, cî, cîh, zevî, xak, xwalî.

                    Ezman:1. Asîman, esman. Zemînê jor.

Mane: Xak û asîman.

                  Zemînê jêr û zemînê jor.

Mînak:  Ji ber ba û tofanê erd û ezman  bûn yek.

Erd û zevî

                Erd: 1.Erazî, milk, war, ax, cih, der, mekan, mesken, lokal, cî, cîh, zevî, xak, xwalî.

                         Zevî:1.Erdê candinê. Axa ku dexlûdan lê tê çandin.

                         2.Erd, ax, zemîn, xak, xwalî.

Mane: Malên neguhêzbar.

Mînak: Erd û zevîyên bên e çandin, bi xêr û bereket dibin.

Erş û ferş

               Erş:1. Esmanê bilind. ( Tê bawerkirin ku rûniştgeha Xwedê ye.)

  1. Qata esîmanê nehan (nehemîn).

               Ferş:1. Kevirên pan. 

  1. Kevirê pan ên ku binê malê/xanî jê tê avakirin.
  2. Qapaxa kevir. 

Mane: Navbera erdê û qata nehan a  esîmanan.  

Mînak: Ji erdê hetanî erş û ferşê tu mafdarî.

Erz û eyal

                Erz:1. Şerm, rû.

  1. Erd, herd, ax, zemîn, erazî, milk, xak, xwelî.
  2. Qezenç, feyde, sûd, berjewendî.

               Eyal:1. Binemal, malbat.

Mane: Zarok.  

             Zar û zêç.

             Jin û zarok.   

Mînak: Meriv ji bo erz û eyalê xwe dijî.

Esl û fesl

Esl:1.Kok, binyat, bingeh, serekanî, orjîn, çavkanî, hîm.

  1. Binemal, nifş, nijad, ejdad, kanî, jêder, esil.

              Fesl:1.Liq, parçe, demsal, şax, beş,qism.

Mane: Nijad û rîçik.

             Rîç û rîçal.

Mînak: Çavê nijadeyên bê esl û fesl tim li talan û dagirkirinê ye.

Etalî û betalî

                     Etalî:1. Ewaretî, betalî, beredayî.

                     Betalî:1. Bêkarî, bêşixul, bêîş, destvalatî.

Mane: Betal û wetal.

             Bêkar, bêîş, bêxebat.

             Tortorî. 

 Mînak: Ew li ku, xebat li ku; kar û îşê wî etalî û betalî ye.

Eyb û ar

Eyb:1.Şerm, fêt, fihêt, namûs, şeref.

  1. Fedî, ar, erz, rûreşî, şermezarî.

                  Ar:1.Ard, arvan.

                  2.Şerm, fedî.

  1. Agir.

                  4.100 m2.

                  5.War, cih.

Mane: Rûreşî.

Mînak: Eyb û arên pîrê nayên bîrê.

Eyb û şerm

                  Eyb:1. Fedî,şerm, ar, rûreşî, şeref.

                  Şerm:1. Eyb, fedî, ar, erz.

Mane: Rûreşî.

Mînak: Eyb û şerme ku meriv li zimanê xwe xwedî dernekeve.

Ez û ez

          Ez:1. Kesê yekem ê yekjimar.

          Ez: bnr.”ez”. 

Mane: Pozbilind.

            Qure.

            Înad. 

Mînak:Ji bo berjewendiyê xwe tim dibêje ez û ez.

Eza û cefa

                Eza:1. Êş, êşandin, xemandin, azirandin.

                Cefa:1.Azar, êş, jan, ezyet.

                2.Zehmetkêşî, ked, renc.

Mane: Zehmetî.

            Biêş, xemgînî û ked.

Mînak:Sosina mala Zînê qey hindik eza û cefa kişand?

 

                                 

 

- Reklam -

gündem

DSÖ: Türkiye vaka sayısının arttığı 5 ülkeden biri

Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa'da son 14 günde kümülatif vaka sayısında en fazla artış kaydedilen beş ülke arasında Türkiye'nin de...

AKP önünde eylem yapanlara gözaltı

Ölüm orucundaki avukatlar Ebru Timtik ve Aytaç Ünsal için AKP'nin İstanbul il binası önünde oturma eylemi yapan iki kişi...

Bir ilk: Çamurda Koronavirüs tespit edildi

Türkiye, dünyada ilk kez, çamur örneklerinden Koronavirüs taraması yapan ülke oldu. Yapılan analiz sonucu, çamur örneklerinde korovavirüs tespit edildi. Türkiye'nin...

DSÖ: Türkiye vaka sayısının arttığı 5 ülkeden biri

Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa'da son 14 günde kümülatif vaka sayısında en fazla artış kaydedilen beş ülke arasında Türkiye'nin de...

Erivan Radyosu arşivindeki klamlar kitaplaştırıldı

Erivan Radyosu arşivindeki klamların yer aldığı 4 ciltten oluşan kitap seti 8 yıllık bir çalışmanın ardından yayımlandı. Alman - Kürt Kültür Enstitüsü (Deutsch Kurdisches Kultur...

AKP önünde eylem yapanlara gözaltı

Ölüm orucundaki avukatlar Ebru Timtik ve Aytaç Ünsal için AKP'nin İstanbul il binası önünde oturma eylemi yapan iki kişi gözaltına alındı. Eylemcilerin Ebru Timtik'in...

Bir ilk: Çamurda Koronavirüs tespit edildi

Türkiye, dünyada ilk kez, çamur örneklerinden Koronavirüs taraması yapan ülke oldu. Yapılan analiz sonucu, çamur örneklerinde korovavirüs tespit edildi. Türkiye'nin dünyada ilk kez, çamur örneklerinden...

UNİCEF: Salgın 86 milyon çocuğu yoksulluğa itti

UNICEF ve Save the Children tarafından yapılan araştırmaya göre dünyada koronavirüs salgını nedeniyle 86 milyon çocuk daha yoksulluğa itildi. Uluslararası yardım kuruluşları koronavirüs salgını nedeniyle...

ilgili olabilecek haberler